kreatywne warsztaty plenerowe dla dorosłych
„Naturalnie sztuka” to cykl bezpłatnych warsztatów plenerowych dla dorosłych, realizowanych w różnych dzielnicach Gdańska. Projekt łączy działania inspirowane landartem z filozoficzną refleksją nad sztuką, przyrodą i miejscem człowieka w świecie.
Punktem wyjścia są pytania: czy dziełem sztuki może być kompozycja z liści, gałęzi i kamieni? Czy sztuka musi być trwała? Jak zmienia się nasze postrzeganie przyrody, kiedy przestajemy traktować ją wyłącznie jako otoczenie, zasób lub źródło estetycznych doznań, a zaczynamy dostrzegać jej własną wartość?
Odpowiedzi na te pytania uczestnicy poszukują zarówno w rozmowie, jak i poprzez bezpośrednie doświadczenie oraz twórcze działanie w plenerze.
Założenia projektu
Relacja człowieka z przyrodą jest złożona i nie daje się opisać wyłącznie za pomocą wiedzy naukowej. Potrzebujemy również sztuki, która pozwala doświadczać świata za pomocą zmysłów i wyobraźni, oraz filozofii, która pomaga nazywać problemy, rozpoznawać wartości i świadomie kształtować własne stanowisko.
Projekt „Naturalnie sztuka” łączy te dwie perspektywy. Jego celem jest stworzenie okoliczności, w których osoby dorosłe mogą:
- doświadczać przyrody poprzez twórcze działanie;
- poznawać land art i idee związane z tym nurtem;
- rozwijać wyobraźnię, uważność i wrażliwość na otoczenie;
- zastanawiać się nad relacją człowieka ze światem przyrody;
- rozmawiać o sztuce, wartościach i odpowiedzialności;
- poznawać odmienne sposoby myślenia i interpretowania doświadczeń.
Ważnym założeniem projektu jest otwartość na każdą osobę – udział w warsztatach nie wymaga wiedzy o sztuce, doświadczenia artystycznego, zdolności plastycznych ani przygotowania filozoficznego. Liczą się ciekawość, otwartość i gotowość do wspólnego działania.
Land art – sztuka poza galerią
Inspiracją dla warsztatów jest land art, nazywany również sztuką ziemi. Nurt ten rozwinął się w latach 60. XX wieku między innymi z potrzeby wyprowadzenia działalności artystycznej poza galerie i zakwestionowania zależności sztuki od trwałych przedmiotów oraz komercyjnego obiegu.
W land arcie miejscem twórczego działania staje się krajobraz, a materiałem mogą być elementy znalezione w otoczeniu: liście, kamienie, piasek, gałęzie, woda, światło czy ukształtowanie terenu. Powstające prace nie zawsze są trwałe. Mogą zmieniać się pod wpływem pogody, wtapiać w krajobraz lub z czasem całkowicie zanikać.
Taka forma twórczości kieruje uwagę nie tylko na efekt, lecz także na sam proces: obserwowanie miejsca, rozpoznawanie jego właściwości, dokonywanie wyborów i budowanie relacji z otoczeniem.
Jak przebiegają warsztaty?
Spotkania odbywają się w gdańskich parkach i innych terenach zielonych. Każdy warsztat stanowi odrębną całość, a zarazem jest częścią wspólnej opowieści o sztuce i relacji człowieka z naturą. Można uczestniczyć w pojedynczym spotkaniu albo w całym cyklu.
Warsztaty rozpoczynają się od wprowadzenia do land artu oraz przedstawienia zagadnienia przewodniego. Następnie uczestnicy wykonują ćwiczenia rozwijające uważność i wyobraźnię oraz tworzą własne prace z materiałów dostępnych w otoczeniu z poszanowaniem przyrody i charakteru danego miejsca.
Dopełnieniem działania artystycznego jest moderowana rozmowa filozoficzna. Nie służy ona znalezieniu jednej poprawnej odpowiedzi, lecz wspólnemu badaniu problemu, formułowaniu własnych poglądów oraz poznawaniu perspektyw innych osób.
W trakcie cyklu podejmujemy między innymi zagadnienia:
- granic pojęcia sztuki;
- relacji dzieła z miejscem, czasem i przemijaniem;
- różnicy między tworzeniem a przekształcaniem przyrody;
- użytkowego, estetycznego i etycznego stosunku do natury;
- wartości przyrody niezależnej od korzyści człowieka;
- odpowiedzialności za otaczający nas świat.
Tworzenie jako sposób poznawania
W projekcie sztuka nie jest traktowana jedynie jako przedmiot oglądania, a filozofia jako zbiór teorii. Obie stają się praktykami pomagającymi uważniej poznawać rzeczywistość.
Tworzenie prac w otoczeniu przyrody pozwala dostrzegać szczegóły, zależności, rytmy i procesy, które łatwo umykają podczas codziennego kontaktu z miejską zielenią. Rozmowa filozoficzna umożliwia z kolei nazywanie tych doświadczeń, konfrontowanie różnych interpretacji i stawianie kolejnych pytań.
„Naturalnie sztuka” tworzy przestrzeń dla twórczości, refleksji i spotkania z innymi ludźmi. Pokazuje również, że kontakt ze sztuką i filozofią nie musi odbywać się wyłącznie w instytucjach kultury. Może rozpocząć się w parku lub lesie – od uważnego spojrzenia na kamień, gałąź, liść albo fragment krajobrazu.
Prowadzący
Joanna Paniec
Architektka krajobrazu, absolwentka Wydziału Ogrodnictwa i Architektury Krajobrazu SGGW w Warszawie, gdzie studiowała w Katedrze Sztuki. Animatorka kultury, autorka i realizatorka społecznych projektów partycypacyjnych i rewitalizacyjnych oraz ekspertka w projektach z zakresu edukacji ekologicznej.
Paweł Paniec
Filozof, animator kultury i edukator. Tworzy i prowadzi spotkania poświęcone filozofii, dialogowi oraz relacji człowieka z naturą. Certyfikowany instruktor ForestMinds® – fińskiej metody wspierania dobrostanu poprzez kontakt z przyrodą.
Projekt „Naturalnie sztuka” jest realizowany przez Stowarzyszenie PROM*Kultura dzięki dofinansowaniu ze środków Fundacji InvestGDA.